चन्द्र प्रसाद ढकाल
अध्यक्ष, नेफ्स्कून
भक्तपुर जिल्ला बचत तथा ऋण सहकारी संघ लि.ले २१औं स्थापना दिवस मनाईरहँदा सहकारीका समसामयिक विषयमा अन्तरक्रिया कार्यक्रम आयोजना गर्नु अत्यन्त सान्दर्भिक र महत्वपूर्ण रहेको छ । यतिबेला सहकारी अभियान एउटा टर्निङ पोइन्टमा पुगेको छ । सहकारीमा समस्या छन्, त्यसको समाधान गर्ने र निकास दिने मान्छेहरु नै स्वयं समस्या छन् भन्दै हुनुहुन्छ । अब समस्या छन्, भन्ने मात्रै हो कि निकासको प्रभावकारी पहल गर्ने हो भन्ने मेरो प्रश्न हो ? सहकारी संस्थाको नियमन तथा अनुगमनका लागि ९४४ वटा निकाय हुँदा समेत नियमन नहुनु र सहकारीमा विकृती देखिनु, यसको जिम्मेवार को हुन्छ ?

सहकारीमा विद्यमान परिस्थिति कसैको कल्पनाका विषय होलान्, साच्चै सहकारीको नेतृत्वमा रहनुभएका सहकारी अभियन्ता र सहकारीकर्मीहरुको भावनालाई कसरी सम्बोधन गर्ने हो ? त्यो निकास दिने ठाउँमा बस्नेले पक्कै बुझ्नुहुन्छ भन्ने विश्वासमा वास्तविक रुपमा आम सहकारी अभियन्ताहरु रहेका छौं । ७७ वटै जिल्ला भित्रको विषय अहम छ, के सबै जिल्ला भित्रको सहकारी परिभाषामा सबैले आ आफ्नो भूमिका पुरा गर्नुभएको छ ? म नेफ्स्कूनमा रहेर नेफ्स्कूनको भूमिकामा प्रयाप्त मेहनत गरिरहेको छु । त्यसका लागि मैले मेरो भूमिका गरेको छु, भने समस्या हुँदै होइन, सबैले आ आफ्नो भूमिकामा रहेर एकपटक हेरौं ? समस्या दिन प्रतिदिन पेचिलो बन्दै गइरहेको छ । निकासका लागि जस्तो सुकै त्याग गर्न तयार छु, सहकारीलाई मुल्य मान्यताभित्र लिएर जान जस्तो सुकै कुरवानी गर्न तयार छु भनेर लाग्ने साथीहरु एकजुट हुनुपर्छ । नेफ्स्कून साकोस अभियानलाई एकढिक्का बनाएर अगाडि बड्न तयार छ । 

हामीले सहकारी संस्थालाई वित्तीय सहकारीको परिभाषाभित्र राखिनुपर्छ भनेको हो । तर २०४८ र २०७४ को सहकारी ऐन कार्यान्वयन नहुँदा सहकारी अभिभावक विहिन बन्न पुग्यो । सहकारी भित्र मोनोपोलि बढ्यो । डुब्लिकेट सहकारीकर्मीहरुले सबै सहकारीकर्मीहरुलाई छपक्कै छोपे । केन्द्रीय नेतृत्वमा रहेकाहरुको आवाज सरकारले सुनेन । आज जसका कारणले समस्या परेको भनिएको छ, जसले गलत गरेको छ, त्यसले उन्मुक्ति पाईरहेको छ । त्यसबाट हामी पीडित भईरहेका छौं । 

सहकारी ऐन कानुनको पूर्ण कार्यान्वयन हाम्रो चिन्ता र चासोको विषय छ । भएका कानुनसँग अभियानले भरोसा र विश्वास गरिरहेको छ । 

सहकारीको पक्षपताी को हो ? सहकारीलाई प्रयोग गरेर आएको को हो भनेर पहिचान गर्न नसक्दा यो स्थिती सृजना हुन पुगेको छ । गैर सहकारी जसले सहकारीको झण्डा बोकेका छन् ती बाट हामी प्रताडित छौं । 

आज सरकारबाट सहकारी क्षेत्रले पाउनुपर्ने न्याय पाएको छ त ? सहकारी क्षेत्रभित्र राज्यको रेस्पोन्सिबीलिटी के हो ? त्यो पुरा भएको हो त ? आज पनि हामीले भनेका विषयगत संघहरु छन्, अनुगमन गर्ने व्यवस्थापन छ, तपाईंले आफ्नो काम गर्नुभएको खोई भनेर विषयगत संघहरुलाई कहिल्यै सोधिएको छ त ? सरकारले काम गरेको विषय कहिं कतै देखिएन । अव यसको व्यवस्थापनका लागि अभियानभित्रका साथीहरु बोल्नुपर्ने समय भएको छ र आफूलाई करेक्सन गरेर अब्बल बनाउनुपर्नेछ । 

नेफ्स्कूनले एउटा निर्णायक विन्दुभित्र सरकारलाई पेस गरेको डकुमेन्टमा धेरै विषय सम्बोधन भएका छन् । बचतको सीमाको विषयलाई प्रतिस्थापन विधेयकले सम्बोधन गरेको छ । अहिले ल्याएको निर्देशन प्रारम्भिक सहकारी संस्थाहरुको लागि मात्र हो । कानुनले नियामक निकाय राष्ट्रिय सहकारी नियमन प्राधिकरण हो भन्ने प्रष्ट व्यवस्था गरेको छ । 

अव अभियानभित्र संस्थालाई गुणस्तरयुक्त, स्तरीकृत र सुशासनमा लानको लागि समयसिमा हुन्छ । त्यो अवधिमा संस्थालाई दिगो रुपले अगाडि बढाउन सबै प्रयत्नरत रहनुपर्छ । 

अहिले जति पनि विषयहरुभित्र अभियानलाई दोषारोपण गरिएको छ । अभियान गभर्नेन्समा छैन भनेर पानी माथिको ओभाने बन्ने काम भएका छन् । वास्तवमा गलत भएको कहाँ हो भनेर बुझ्ने प्रयास भएका छैनन् । आज सहकारी ऐन कार्यान्वयन नहुँदा गैर सहकारी तत्वले मौलाउने अवसर पाए । नेपाल राष्ट्र बैंकद्वारा जारी निर्देशनले बचत ऋण सहकारी संघ संस्थाहरुलाई झनै कन्फ्यूजनमा राख्यो । यसलाई तत्काल चिर्न र अभियानबीचको अन्यौतालाई साम्य पार्न सहकारी नियमन प्राधिकरणले जतिसक्दो छिटो निर्देशन जारी गरोस् र अभियानमा एउटा निकासको मार्ग तयार होस् भन्ने अभियानको माग हो । 

भक्तपुर जिल्ला बचत संघको २१औं स्थापना दिवसका अवसरमा वैशाख २१ गते आयोजित अन्तरक्रिया कार्यक्रमका अवसरमा नेफ्स्कूनका अध्यक्ष चन्द्र प्रसाद ढकालले राख्नुभएको विचारको सम्पादित अंश ।